Hải cảng Mahogany, Roatan, Honduras

 Hải cảng Mahogany, Roatan, Honduras

Sau khi viếng con kênh Panama thì thuyền bắt đầu cuộc hải trình trở về Houston, Hoa Kỳ. Cảng sắp đến là Mahogany, thuộc đảo Roatan, thuộc về xứ Honduras. Khi xưa thuộc Anh quốc nhưng sau này Anh quốc trả lại cho Honduras và người Mỹ biến đảo này thành nơi cho du thuyền đến đậu, hốt bạc. Cảng này thì mình và đồng chí gái đã đến trong chuyến hải hành cách đây mấy năm, mà đồng chí gái để quên cái điện thoại trong xe taxi. Đi chơi hay dính mấy vụ quên điện thoại, hay giấy tờ.

Lần trước ghé lại đây thì hai vợ chồng đi lặn san hô khá đẹp. Kỳ này thì chả muốn đi đâu, mụ vợ chỉ muốn mua sắm. Con gái mình hỏi phong cảnh ra sao, mình nói tương tự như các tỉnh vùng Trung Mỹ, nghèo. Ra khỏi cảng mình thấy họ dụ đi chơi quanh đảo, mình trả $140 rồi taxi chở hai vợ chồng đi lòng vòng. Có ghé lại một khu nghỉ dưỡng mà du khách hay được dẫn tới đây chơi, tắm biển. Nhất dễ thương. Chụp hình cho mụ vợ đã rồi kêu tài xế chở đi chỗ khác. Thèm uống nước dừa nên ghé lại bà bán dừa. Bà ta kêu $5/ trái mình nói chỗ kia bán có $2.5 nên bà ta kêu 2 trái năm đô. Bà ta lấy cái mả tấu ra chặt bưng bưng. Hôm trước, ở Costa Rica, họ bán có $1/ trái. Mụ vợ kêu thôi kệ họ nghèo mua giúp họ.

Sau đó kêu tài xế chở đến tiệm ăn, nghe nói là đồ biển ngon nhất đảo này. Mụ vợ kêu tôm hùm rẻ hơn bên mễ. Ăn ngon rồi chụp hình cho vợ xong thì kêu chở qua phía bên kia đảo, sau đó thì bò về tàu. Mụ vợ cứ kêu đợi đi mua sắm cả tiếng đồng hồ. Mình nhớ lần trước mụ quên điện thoại nên hơi lo. Cuối cùng thì cũng lên tàu.

Tắm rữa xong thì đợi đi ăn, thấy tàu nhổ neo sớm nên thấy lạ như lần trước. Đến giờ ăn đi xuống thì thấy mấy người Mỹ ngồi cùng bàn từ mấy bữa nay đã ăn xong rồi khiến mình thất kinh. Hoá ra giờ của tàu theo giờ cảng Galveston ở Texas mà mình thì đồng hồ tự động chạy theo giờ của Honduras. Rút kinh nghiệm, bác nào đi du thuyền thì nên nhớ là xem lại giờ của thuyền cả đi chơi về hụt là ngọng. Trong buồng, có điện thoại, thường là có giờ trên đó. Hèn gì hôm tước tàu đi trên biển, không ngừng mình đi bộ với đồng chí gái thì mới thấy 1 tiếng rồi đồng hồ mình đổi qua giờ địa phương nên lại đi thêm một tiếng vì tưởng chưa đi đủ. Xem lại là 2 tiếng.

Có cặp vợ chồng ngồi ăn chung mỗi tối, ở Texas, đưa cho chương trình hải hành của họ năm nay, từ nay đến cuối năm có đến 14 chuyến đi. Họ nói về nhà nghỉ hơi hai tuần rồi đi tiếp. Họ kêu lấy nhau trên 42 năm khiến mình thất kinh. Còn cặp kia thì ít năm hơn tụi này, mới 32 năm tình lận đận, hai đứa đều to ra. Mấy lần trước đi chung với thân hữu nên họ dành chỗ ngồi ăn riêng cho cả đám vào buổi tối chung với nhau. Còn chuyến này chỉ có hai vợ chồng nên họ ráp với các cặp đi một mình nên có dịp làm quen, nói chuyện, chia sẻ kinh nghiệm đời. Học hỏi được nhiều thứ từ họ. Cho nên không cần phải đi chung với thân hữu, trên tàu ngồi ăn thấy bàn bên cạnh cũng làm quen hỏi chuyện đời cô lựu khá vui.

Hôm đầu tiên có cặp vợ chồng gốc ấn độ, giáo sư về hưu. Sau đó thấy họ mất tích luôn, không trở lại ăn tối. Một hôm, đồng chí gái kêu ăn trên chỗ bao bụng thì gặp họ. Họ kêu thức ăn dỡ quá nên không muốn xuống ăn. Thật ra ăn để có dịp nói chuyện, học hỏi về mấy người đồng hành chớ ăn uống thì cứ theo người Mỹ là ngọng. Cứ hot dog, burger, khoai tây chiên là béo ra. người Mỹ trên tàu đa số là người già mới có thời gian đi chơi. Thấy ai nấy đều to béo, đi xe lăn điện, chạy ào ào, uống coca như uống nước ngọt. Có người cứ ngồi uống rượu, nghe nói rượu đắt lắm. Tàu này thì coca rẻ hơn tàu mình đi lần trước chỉ $5.5 một lon thay vì $8.00.

Ngồi ăn nhìn ra biển, không có ruồi bu là hạnh phúc

Đậu xe bậy thì cảnh sát lại còng xe bằng cái này

Bà bán đưa cầm cái mả tấu để chặt, mình hỏi về nhà đưa cái mả tấu ra chồng hết la hét, bà ta nhất trí.

Đi chuyến này mới khám phá ra mình bị mỹ hoá rất nhiều. Không có đồ ăn Việt Nam nên mình chỉ ăn thịt như burger, steak. Không ăn croissant, bánh mì, chỉ ăn xà lách. Sáng thì ăn 5 cái trứng gà luộc vì trứng chiên thì họ sử dụng dầu thường nên ớn. Mình tránh ăn đồ chiên xào với dầu, chỉ ăn ở nhà khi mình xào với dầu dừa hay mỡ. Sau 5 cái trứng luộc với muối tiêu thì làm một tô bưởi với hạnh nhân và đậu óc. Trưa thì mình khỏi ăn, đợi đến tối.

Cơm tối ngồi ở tiệm ăn có phổ ký phục vụ nhưng không ngon lắm. Tàu này do đầu bếp Emeril cho ra thực đơn nên cũng không có gì đặc biệt lắm. Trong mấy chuyến hải hành thì chuyến đi tàu Ponant của Pháp quốc là ăn cực ngon. Ngày nào cũng tournedos hay filet mignon. Mình mê croissant mà croissant tàu này làm chả có hương vị và bơ nên cũng không ăn luôn. Chỉ ngồi nói chuyện cho vui đời cô lựu.

Sau hải cảng Mahogany thì sẽ có 2 ngày hai đêm trên tàu, không còn đổ bộ xuống hải cảng nào nữa. Mình thấy về già, cho tiện đời cô lựu thì đi chơi trên tàu với thân hữu rất vui. Không phải lo vụ khách sạn mỗi đêm hay ăn uống. Đến bờ nào được xuống thì xuống đi chơi vòng vòng chỉ kẹt là không thể đi chơi rong ruổi nhiều, chỉ có mấy giờ phai quay lại tàu. Nhưng đó là cách đi chơi hay nhất khi về già, khả năng đi đứng không còn nhanh nhẹn như xưa.

Thấy ông bà mỹ to béo, ngồi xe lăn chạy bong bong trên tàu. Rồi ghé tiệm ăn ngoạm hot dog, burger, uống coca. Dân trẻ thì sang hơn, ra trả tiền mua cà phê chế biến theo kiểu starbuck còn đa số uống cà phê ở vòi máy cà phê. Có lần ông phục vụ viên hỏi muốn cà phê nên mình kêu ừ, ông ta đem lại cho ly cà phê vòi, uống chả có hương vị gì cả.

Đi chuyến này có 4 hải cảng để ngừng thì đã có 2 hải cảng đã xuống lần trước nên không hồ hởi lắm. Được cái là thằng con ở nhà, cứ gọi điện thoại khi có việc hay nhắn tin.  Thấy nó bắt đầu học nghề khá khá. Mình phải để nói kinh qua sai lầm rồi mới giải thích. Có người muốn nhà, nó cứ đợi gặp người tốt hơn. Rốt cuộc gọi lại người khá khá thì họ không trả lời. Mình nói là thấy ai muốn mướn mà kha khá về tài chính thêm ít người thì cứ lấy tiền đặt cọc, và nói họ là đặt cọc để mình hỏi thông tin của họ có đúng hay không. Và nếu không đúng thì có thể hoàn lại tiền đặt cọc cho họ và cho người tố thất mướn. Nếu không thì mình trả lại tiền đặt cọc. Rồi khôn ra nên 1 tuần sau kêu đã cho thuê được nhà. Hy vọng nó hiểu và sử dụng khi đi kiếm vợ, cứ đặt cọc rồi tính sau, chứ cứ đợi người em sầu mộng là chả bao giờ tìm được người ưng ý.

Để xem, có du thuyền nào ở á châu tiện cho mẹ mình, thì sẽ mời bà cụ đi chơi, du thuyền một chuyến. 78 năm về trước, bà cụ đi thuyền lần đầu từ Đà Nẵng vào Phan Thiết rồi lên Đà Lạt. Xong om

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Mùa bầu cử mùa thu 2026

 Mùa bầu cử mùa thu 2026

Thường là sau khi tổng thống nhậm chức thì 2 năm sau có bầu cử quốc hội. Thường kết quả đều dựa trên sự tín nhiệm của tổng thống nên dạo này thấy bên đảng Dân Chủ muốn lấy lại đa số ở quốc hội nên đưa ra chương trình như xuống đường biểu tình kêu “No King”. Theo ông Goering, bộ trưởng tuyên truyền của Hitler, cứ nói láo hoài riết thiên hạ cũng nhập tâm như bên tàu  “Tam nhân thành hổ” (三人成虎), khi xưa có chuyện ông Tăng Sâm, bà mẹ ngồi dệt vãi bổng hàng xóm chạy qua nói con bà giết người, lúc đầu bà ta không tin nhưng nghe riết bà ta phải tin nên khi nghe con bà về kìa là bỏ chạy mất. 

Biểu tình tại New York, có đảng Cộng Sản

Nay cứ thấy hai bên đưa tin giả, làm đủ cách để tuyên truyền cho kỳ bầu cử đến tháng 11 này. Nhớ vụ bầu cử tổng thống vừa rồi, các cuộc thăm dò dư luận, tổ chức nào cũng cho là bà Kamala sẽ thắng nhưng ngựa về ngược vì cách thăm dò đều được bán độ. Cho nên đọc các cuộc thăm dò cũng nên cẩn thận đừng hồ hởi quá mà sẽ buồn vào hồn không tên đêm bầu cử. Bên Cộng Hoà thì cứ đánh vào bầu cử phải có bằng chứng là công dân Hoa Kỳ còn Dân Chủ thì “No king”. Đưa đến bế tắc khiến nhân viên TSA ở phi trường không được trả lương. Cuộc chiến sẽ kéo dài đến hết bầu cử thì như phép lạ ai nấy đều bỏ phiếu thông qua ngân sách mượn thêm tiền. Chính phủ là cơ quan không bao giờ làm ra tiền, chỉ biết tiếp tục đánh thuế người Mỹ để có tiền xài. Tuần này quốc hội họp công khai luận tội bà dân biểu nào vớt bao nhiêu triệu bỏ túi. Bà ta kêu oan thị kính, không chịu từ chức thì sớm muộn gì cũng sẽ bị trục xuất ra khỏi quốc hội. Chớ cứ ngồi lì thì đang Cộng Hoà sẽ quảng cáo bà này để lấy phiếu như kỳ tước, đảng Dân Củ rêu rao ông thần nào ở New York, bị trục xuất vì vớt tiền bỏ túi. 

Đọc trên RealClearPolitics thì được biết trung bình các cuộc thăm dò thì sự tín nhiệm của ông Trump chỉ có 41.3%, và không hài lòng 56.3%. Thông thường thì khi số tín nhiệm của tổng thống thấp sẽ đưa đến đảng của tổng thống đương nhiệm sẽ mất một số ghế tại quốc hội nên đoán là đảng Dân Chủ sẽ đạt đa số quốc hội vào mùa bầu cử tới.

Các bác Dân Chủ chửi bác Trump khoan vội mừng. Lý do là sự tín nhiệm của đảng dân Chủ do RCP đưa ra chỉ có 35.8% còn không ủng hộ lên đến 55.7%. Trong khi đảng Cộng Hoà khá hơn được 39.3% tín nhiệm so với Chán Mớ Đời 53.9%. Nếu đọc con số thì sẽ thấy đảng Dân Chủ ít được tín nhiệm hơn bác Trump 41.3%. Lý do? Để đi đến bước đường này, họ đã phải mất nhiều năm, tốn nhiều công sức, đưa ra những lập trường chính sách kỳ quặc và mắc phải vô số sai lầm. Cử tri có người ghét Bác Trump có thể bỏ cho Dân Chủ nhưng đa số người Mỹ, họ muốn ứng cử viên đảng Dân CHủ đưa ra các đề án, chương trình giúp cộng đồng của họ đi lên với kinh tế, địa ốc , lạm phát,… trong khi các các ứng cử viên mở miệng là chửi bác Trump nên lâu ngày sẽ có phản tác dụng. Ta vừa chứng nhân ở Đan MẠch, bà thủ tướng chửi bác Trump tàn canh khói lửa rồi dân chúng đi bầu cho đảng đối lập khiến bà ta phải từ chức. Tôi bầu bà lên để lo kinh tế, xã hội yên dân đâu phải để chửi một tên tổng thống xứ khác.

Ngay cả chỉ số thăm dò chung của RCP về cuộc đua vào Hạ viện cũng đang trở thành một vấn đề đối với triển vọng của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Mặc dù Đảng Dân chủ đang dẫn trước Đảng Cộng hòa với tỷ lệ 46,9% so với 42,1%, nhưng con số này có thể chỉ báo hiệu một mức tăng trưởng khá khiêm tốn về số ghế cho Đảng Dân chủ tại Hạ viện. Trong đợt bầu cử mùa thu này, chỉ có một số ít khu vực bầu cử thực sự đang ở thế tranh chấp quyết liệt. Các chuyên gia dự đoán cho rằng có 17 khu vực bầu cử đang ở thế "ngang ngửa" (toss-ups). 

Ủng hộ viên thị trưởng New York tuyên bố cách đuổi người giàu ra khỏi New York và chiếm công ty của họ để tự cai quản như khi Việt Cộng vào Sàigòn năm 75, đuổi hết chủ nhà máy, tiệm để làm quốc doanh.

Trong số đó, 13 ghế hiện do Đảng Cộng hòa nắm giữ và 4 ghế thuộc về Đảng Dân chủ. Ngoài ra, còn có 13 ghế do Đảng Dân chủ nắm giữ và 2 ghế do Đảng Cộng hòa nắm giữ đang có xu hướng nghiêng về phe Dân chủ (phe "Xanh"); ngược lại, có 1 ghế của Đảng Dân chủ và 3 ghế của Đảng Cộng hòa đang có xu hướng nghiêng về phe Cộng hòa (phe "Đỏ"). Cuối cùng, có 2 ghế của Đảng Cộng hòa và 1 ghế do một ứng viên độc lập nắm giữ (cựu đảng viên Cộng hòa Kevin Kiley) được đánh giá là chắc chắn sẽ rơi vào tay Đảng Dân chủ, sau những chiêu trò điều chỉnh ranh giới bầu cử đầy tai tiếng diễn ra gần đây. 

Ở Nam Cali có ông thần đảng Dân CHủ gốc Việt đắc cử kỳ vừa qua hơn có mấy trăm phiếu mà phải đếm cả mấy tháng mới xong. Lúc đầu đối thủ của ông ta hơn phiếu nhưng từ từ họ đếm các phiếu gửi qua bưu điện thì ông ta thắng. Rút kinh nghiệm kỳ này đảng Cộng Hoà cho ra lò 5 ứng cử viên gốc Việt để đấu với ông thần Việt kiều dân chủ này. Để xem.

Cuộc bầu cử tổng thống vừa qua, họ thấy một số khu vực bầu cho Trump nên cả hai bên đều tìm cách chia lại các khu vực để bầu đại diện có lợi cho đảng mình như Cali đã làm khiến đảng cộng hoà Chán Mớ Đời. Tính tổng cộng lại, số lượng mục tiêu mà Đảng Dân chủ có thể nhắm tới không thực sự nhiều. Nếu họ giành chiến thắng tuyệt đối tại cả 39 ghế đang ở thế rủi ro này, thì tổng số ghế tăng thêm của họ sẽ là 21. Con số này chỉ bằng khoảng một nửa so với mức tăng 41 ghế mà họ từng đạt được vào năm 2018, thời điểm mà lợi thế của họ trong các cuộc thăm dò chung trước thềm bầu cử lên tới 7,3 điểm. 

Mình có kể là cuộc Census sắp tới rất quan trọng vì tuỳ theo dân số của vùng, tiểu bang, bất kể bất hợp pháp hay không, người ta sẽ dựa trên dân số để chia thêm ghế dân biểu. Do đó chính phủ Trump muốn đạo luật Save America Act phải thông qua, chỉ có người Mỹ có quốc tịch mỹ mới được đi bầu. Hôm qua đọc tin tức ở Ý Đại Lợi, hiến pháp của họ đã thay đổi, các người ngoại quốc có tổ tiên là người Ý Đại Lợi thì tự nhiên có quốc tịch Ý Đại Lợi. Nay họ bỏ vụ này, chỉ có bố mẹ hay ông bà sinh đẻ tại Ý Đại Lợi thì mới có quyền xin cấp quốc tịch Ý Đại Lợi. Vụ này khiến một số đông người Mỹ hay Á Căn Đình chới với vì sẽ bị tước quốc tịch Ý Đại Lợi. Việt Nam thì không sợ vụ này vì chỉ có một đảng được ứng cử.

Mình có kể vụ người Tàu cho vợ con qua Hoa Kỳ sinh đẻ để được quốc tịch Hoa Kỳ và trong tương lai sẽ có thể thay đổi bộ mặt bầu cử tại Hoa Kỳ. Do đó từ từ các luật về quốc tịch sẽ bị xiết chặc. Hà Nội đang kêu gọi Việt kiều nhập tịch lại để mua đất đai hay thừa hưởng nhà cửa của cha mẹ để lại là ngọng. Anh có quốc tịch mỹ và Việt Nam thì anh phải đóng thuế tài sản ở Việt Nam. Không khai thì phạt. Anh muốn từ bỏ quốc tịch mỹ thì phải đóng thuế rời khỏi xứ mỹ. Tài sản bú xua la mua tương tự tiểu bang đánh thuế những người kêu chán Dân Chủ bỏ đi Texas thì học ho 3-5 năm để đóng thuế tài sản như bán nhà bán cửa,…

Các nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ tại Quốc hội đang không làm được nhiều điều để thúc đẩy các mục tiêu, chương trình của mình. Chương trình nghị sự về "khả năng chi trả" của họ chỉ là một ý tưởng mơ hồ và được đưa ra một cách tùy tiện. Nhiều ứng cử viên Đảng Dân chủ hành xử như thể việc công kích ông Trump là tất cả những gì họ cần làm. No King.

Dư luận cũng ngày càng đổ lỗi cho Đảng Dân chủ về việc chính phủ liên bang phải đóng cửa. Những hành khách hàng không như mình tuần này, phải xếp hàng hàng giờ đồng hồ để qua cửa kiểm soát an ninh có lẽ chỉ muốn nguyền rủa tất cả các chính trị gia. Tuy nhiên, việc Đảng Dân chủ khăng khăng từ chối cấp ngân sách cho Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) thực chất chỉ là động thái nhằm chiều lòng các cử tri cốt lõi của đảng. Điều này đã khiến một nghị sĩ cấp cao của Đảng Dân chủ tại Hạ viện, ông Don Beyer tiểu bang Virginia phải thừa nhận rằng chiến thuật này chẳng tạo ra được thay đổi nào, và "trong lúc chờ đợi, chúng ta lại đang gây tổn hại cho chính người dân."

Đảng Dân chủ đã bỏ lỡ một cơ hội để tìm lối thoát trong các phiên điều trần phê chuẩn bổ nhiệm ông Markwayne Mullin vào vị trí Bộ trưởng An ninh Nội địa. Ông thượng nghị sĩ này có lần kêu thượng nghị sĩ Bernie Sanders, cộng sản gộc, lúc đầu thuộc đảng Dân CHủ, sau đảng Dân Chủ kêu ông ta đứng độc lập cho khỏi bị mang tiếng cho đảng nhưng vẫn bầu theo đường lối Dân CHủ.  Ông Mullin kêu ông cứ kêu triệu phú mỹ là những thằng tham ô bú xua la mua trong khi tài sản của ông lên đến 8 triệu. Vậy ông cũng là tham ô vì triệu phú. Chán Mớ Đời 

Lẽ ra, Đảng Dân chủ có thể gây sức ép buộc ông Mullin phải đàm phán một cách thiện chí về những thay đổi cụ thể mà họ mong muốn. Làm như vậy sẽ giúp người dân Mỹ hiểu rõ hơn về các yêu cầu của Đảng Dân chủ, cũng chính là lý do khiến họ phải xếp hàng dài vô tận tại các điểm kiểm soát an ninh sân bay (TSA). Nếu ông Mullin từ chối đàm phán, Đảng Dân chủ có thể bỏ phiếu chống lại ông và sẽ có được một lập luận thuyết phục hơn để trình bày trước cử tri. Ngược lại, nếu ông chịu đàm phán, họ có thể đã đạt được phần lớn những mục tiêu mà mình đề ra. Thay vào đó, hình ảnh mà họ đang thể hiện lại là sự cứng rắn và thiếu linh hoạt. Mình đứng đợi 1:28 :38 để qua cổng an ninh, thấy các ông các bà Đá (ICE) rất dễ thương, đẩy xe đầy nước đem phân phát cho hành khách, khác với hình ảnh mà chúng ta thấy trên mạng hay truyền hình, là đè cổ, bắn chết thiên hạ, đeo mặt nạ. Mình thấy nhiều bà trẻ rất dễ thương, đeo súng lũng lẵng như cao bồi Texas trong phi trường Houston. Chỉ hiển thị như vậy là thấy ICE đâu có gì ghê gớm như các dân biểu Dân Chủ vẽ trên truyền hình.

Nghe nói tại Virginia (Dân Chủ) cấm người Mỹ dưới 21 tuổi có súng ngoại trừ được giám sát bởi một người lớn, theo tiểu bang người lớn là 18 tuổi. Luật là dưới 21 tuổi không được uống rượu nên bà này quên cha nói luật lệ là 18 tuổi được xem là thành niên. Chán Mớ Đời mình thấy thiên hạ lâu lâu hay kê mấy đại biểu quốc hội Việt Nam ăn nói bá vơ nhưng cho thấy Hoa Kỳ cũng tương tự. Ra tanh cử được đảng đề cử rồi vơ vét về.

Hình như bác Trump cố ý nên cứ tuyên bố bú xua la mua khiến thiên hạ ghét ông ta càng nổi điển lên chửi tùm lum. Càng chửi thì quên nói đến các chưogn trình giúp dân của mấy bác Dân Chủ. Chúng ta nên nhớ trên đời có 3 loại người: 1 loại được xem MAGA tôn thờ, yêu thích ông Trump, ông ta làm gì họ cũng ok, dù có làm sai nhưng họ vẫn xá tội, loại người thứ 2 là ghét ông Trump, ông ta có làm gì tốt họ cũng chửi và loại người thứ 3 là bàng quan, chả quan tâm. Khi bầu cử người ta tìm cách thu phục loại người thứ 3 bầu cho mình. Theo mình đảng Dân CHủ thay vì tìm cách lôi kéo loại cử tri thứ 3 bầu phiếu cho mình, với chương trình nghị sự này nọ, họ cứ đem tam tông 3 đời tứ đại ông Trump ra chửi, riết người Mỹ Chán Mớ Đời như mình sẽ bầu cho đảng Cộng Hoà vào mùa thu này. Hy vọng họ sẽ thay đổi chớ cứ kêu người của họ, đi cạo xe Tesla, đốt phá tiệm Tesla này nọ hay xuống đường đốt xe, phá tiệm thì sẽ mất chính nghĩa cách mạng.

Tệ hơn nữa, các lãnh đạo chủ chốt của Đảng Dân chủ liên tục đưa ra những phát ngôn thiếu suy nghĩ trước công chúng. Thống đốc tiểu bang Cali, ứng cử viên sáng giá cho mùa bầu cử tổng thống sắp tới, Gavin Newsom đã khẳng định rằng California là một tiểu bang có mức thuế thấp hơn so với Texas hay Florida. Có thể ông ta nói đến thuế địa ốc thì đúng, ở Texas trên 3%, còn Cali thì gần 2%. Hãy thử nói điều đó với vô số "người tị nạn thuế" đang rời bỏ "Tiểu bang Vàng" này xem sao. Đi Texas thấy xăng giá $3.89/ gallon về Cali thấy $6.89. Chán Mớ Đời 

dép.

Thống đốc Kathy Hochul, tiểu bang New York, người tranh cử trong năm 2022, đã thẳng thừng bảo các đảng viên Cộng hòa, ăn cơm dân chủ thờ ma Cộng Hoà tại New York rằng: "Hãy cứ lên xe buýt và đi thẳng xuống Florida, nơi mà các vị thực sự thuộc về ấy, được chứ? Biến khỏi thành phố này đi!" Tuần trước, bà lại tuyên bố rằng mình đang tìm kiếm những cá nhân có khối tài sản ròng lớn để "góp phần hỗ trợ các chương trình phúc lợi xã hội hào phóng" của New York. Bà gợi ý: "Có lẽ bước đầu tiên nên là đi xuống Palm Beach để xem liệu ta có thể thuyết phục được những ai quay trở về quê nhà hay không." Có lẽ bà Hochul đã nhận ra rằng việc tăng thuế là một sai lầm. Tuy nhiên, giải pháp mà bà đưa ra lại không phải là cắt giảm thuế hay kiềm chế chi tiêu; thay vào đó, bà lại tìm kiếm những người mà bà gọi là "các triệu phú yêu nước", những người sẵn lòng chuyển về miền Bắc sinh sống. Chúc bà may mắn với ý định đó. Mình có kể vụ các tỷ phú ngày nay không muốn cho từ thiện nữa vì bị lạm dụng, ai buồn đời thì đọc trên bờ lốc.

Tuần này, Thành phố New York đã tìm đến Phố Wall để chào bán hàng tỷ đô la trái phiếu đô thị. Kết quả là: thành phố đã bán được 2,3 tỷ đô la — thấp hơn 300 triệu đô la so với mục tiêu đề ra. Như Charles Gasparino của tờ NY Post đã nhận định, mức thâm hụt như vậy là điều gần như chưa từng thấy đối với trái phiếu của Thành phố New York.

Trong nhiều thập kỷ qua, các đợt phát hành trái phiếu của Thành phố New York luôn ở trong tình trạng "đặt mua vượt mức" (oversubscribed) — nghĩa là số lượng người mua luôn nhiều hơn số lượng trái phiếu được chào bán. Gánh nặng thuế suất cao của thành phố đã biến loại trái phiếu được miễn cả ba loại thuế này trở thành một thỏi nam châm thu hút giới đầu tư giàu có. Đạo luật Khẩn cấp Tài chính năm 1975 thậm chí còn đảm bảo cho các trái chủ quyền ưu tiên hàng đầu đối với nguồn thu thuế của thành phố. Ngay cả dưới thời Thị trưởng Dinkins, trong giai đoạn hậu quả của cuộc khủng hoảng thị trường năm 1987, doanh số bán trái phiếu vẫn duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ.

Khi mình sang Hoa Kỳ làm việc năm 1987, thì thị trường chứng khoán banh ta lông, lúc đó hình như thị trưởng là ông mỹ đen Dinkins. Thay thế ông người gốc do thái Ed Koch.

Thống đốc của hai tiểu bang có nền kinh tế mạnh nhất của Hoa Kỳ mà tuyên bố bú xua la mua như tên nông dân ngu ngốc như mình. Lại thêm ông thần gốc Ấn Độ-Uganda, được bầu làm thị trưởng thành phố New York, ông ta kêu gọi người dân ở New York làm việc giúp cộng đồng là đi xúc tuyết. Rất hay, nhưng lại bắt họ phải trình thẻ căn cước này nọ trong khi đảng Dân Chủ thì chống vụ đi bầu phải trình chứng minh cử tri là có quốc tịch mỹ.

Hôm qua xem thủ tướng Bỉ quốc đọc diễn văn trước quốc hội âu châu, kêu gọi phải tái lập lại nền kỹ nghệ âu châu nếu không là âu châu banh ta lông. Rất mừng là âu châu nay đã giác ngộ cách mạng hiện tình kinh tế và xã hội của họ. Hy vọng họ sẽ lấy quyết định sáng suốt thay vì đêm kỹ nghệ sang Maroc còn họ thì đi xe đạp vì tiền điện tiền xăng quá đắt. Ai buồn đời thì đọc bài mình kể về đế chế Pháp quốc banh ta lông, như tất cả âu châu hiện thời. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

chọn mặt Tây gửi vàng

 Chọn mặt gửi vàng

Vào thập niên 1960, dưới sự lãnh đạo của tổng thống De Gaulle, ông ta ra lệnh hồi hương vàng của Pháp quốc từ Hoa Kỳ về khiến có sự xích mích giữa Hoa Kỳ và Pháp quốc từ dạo ấy. Mình có kể vụ hội thảo trước khi đệ nhị thế chiến chấm dứt ở Bretton Woods ở Hoa Kỳ. Trước khi thế chiến chấm dứt, các nước đồng minh gặp nhau tại khu nghỉ dưỡng này để bàn thảo hậu chiến về tài chánh.

Trong chiến tranh, ở âu châu thiếu thốn mọi điều nên khi họ qua Hoa Kỳ hội họp thì được ăn uống phủ phê, uống rượu như uống coca nên say mèn. Cuối cùng Hoa Kỳ đề nghị sử dụng tiền mỹ lim làm tiền tệ để sử dụng khi buôn bán với nhau thay vì đồng bảng anh như cả thế kỷ qua. Ai nấy đều say mướt nên nhất trí. Họ ra quy tắc là cứ lấy một lượng vàng thì đổi được $35 đô la hay ngược lại. Đại diện Anh quốc về nước bị nữ hoàng Elizabeth chửi quá cỡ, tính chém đầu.

Tổng thống De Gaulle buồn đời, kêu sao cho Hoa Kỳ sung sướng thế, có đặc quyền cho rằng Hoa Kỳ có thể duy trì thiếu hụt ngân sách và xuất cảng lạm phát, bằng cách in tiền trong khi các nước trên thế giới ôm đô la làm ngoại tệ. Ông ta nhớ sực là có đọc cuốn sách việt ngữ nào có câu châm ngôn: “chọn mặt gửi vàng” mà mặt của tên tổng thống Hoa Kỳ thấy nghi nghi, có gì gian dối nên không dám gửi vàng tại Hoa Kỳ.

Dạo ấy, Pháp quốc có vấn nạn lạm phát nên ông ta học được bài học. Ông Gignac, chủ tịch hội cựu chiến binh pháp và Đông Dương, theo nhóm OAS, ám sát hụt ông De Gaulle nên đi tù. Ra tù, ông ta kể đến ngân hàng rút tiền tiết kiệm chỉ đủ ăn bữa cơm ngoài đời là hết vì Pháp quốc, đổi tiền phật lăng cũ (AF) với tiền quan pháp Franc mới (NF), với tỷ giá 1 franc mới (NF) ăn 100 đồng phật lăng cũ (AF). Nên người Pháp hay nói tiếng lóng, hỏi mày có 1 franc thì kêu có 100 balles (tiếng lóng tiền quan cũ). Trước khi đi tù ông ta có 5,000 quan cũ trong quỹ tiết kiệm, nay ra tù rút được 50 quan pháp mới nên buồn đời ra kêu tô mì quảng và chai rượu nếp uống cho quên đời thằng tù.

Ông lo ngại về khả năng đồng đô la sẽ bị phá giá hoặc hệ thống tiền tệ sẽ sụp đổ vào một thời điểm nào đó, điều vốn có thể đe dọa đến lượng vàng dự trữ của Pháp đang được lưu giữ ở nước ngoài, đặc biệt là tại Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York. Pháp đã tích lũy được một lượng vàng dự trữ đáng kể nhờ vào thặng dư thương mại và việc chuyển đổi đô la sang vàng, nhưng phần lớn số vàng này lại đang nằm tại New York (và một phần tại London). 

Không biết ông thần này có bằng tiến sĩ chưa.

Vào tháng 3 năm 1963, tổng thống de Gaulle đã yêu cầu hồi hương toàn bộ số vàng của Pháp về Paris vì các lý do chủ quyền và an ninh, dựa trên những bài học rút ra từ các cuộc khủng hoảng trong quá khứ (ví dụ: những tổn thất trong đợt phá giá đồng bảng Anh năm 1931). Ngân hàng Trung ương Pháp (Banque de France) ban đầu đã khuyên can vì chi phí vận chuyển và bảo hiểm quá cao, nhưng tổng thống de Gaulle vẫn kiên quyết thực hiện. Một thỏa hiệp đã dẫn đến việc khởi động chiến dịch mật mang tên “Vide-Gousset”  (Làm rỗng túi) vào tháng 9 năm 1963.

Chiến dịch này kéo dài cho đến năm 1966 và bao gồm tổng cộng 3.313 tấn vàng (từ cả Hoa Kỳ và Vương quốc Anh). Trong số đó:

• 1.638 tấn đến từ Hoa Kỳ (từ các kho lưu trữ của Cục Dự trữ Liên bang tại New York).

• Số còn lại (khoảng 1.175 tấn trong một giai đoạn chính) đến từ London.

Toàn bộ quá trình được giữ bí mật nhằm tránh làm leo thang căng thẳng địa chính trị, hoặc phát đi tín hiệu về sự ngờ vực trắng trợn vốn có thể châm ngòi cho các biện pháp trả đũa từ phía Hoa Kỳ. Ngân hàng Trung ương Pháp đã thực hiện một số đợt chuyển giao thông qua các tài khoản trung gian (ví dụ: tại Ngân hàng Trung ương Anh hoặc BIS ở London) để tăng thêm tính bảo mật. Các mật danh được sử dụng bao gồm “Affaire 18” cho các chuyến vận chuyển bằng đường biển từ New York, và “Affaire 19/20” cho các chuyến vận chuyển bằng đường hàng không.

Tổng thống Charles De Gaulle, người tổng thống liêm khiết nhất đệ ngủ cộng hoà Pháp quốc.

Chương trình hồi hương vàng của Pháp quốc này kết hợp cả vận tải đường biển và đường hàng không, sử dụng các hãng vận tải thương mại thay vì các phương tiện quân sự (nhằm đảm bảo tính bảo mật và tránh gây khiêu khích):

Vận tải đường biển (chủ yếu diễn ra trong giai đoạn đầu, trước năm 1965): Các tàu biển của Pháp thuộc hãng Compagnie Générale Transatlantique đảm nhận việc vận chuyển hàng hóa từ New York. Mỗi chuyến tàu có thể chuyên chở khoảng 25 tấn, với tần suất ban đầu là xấp xỉ hai chuyến mỗi tháng. Tổng cộng đã có 24 chuyến tàu khởi hành từ Hoa Kỳ. Chuyến hàng lớn đầu tiên vào tháng 9 năm 1963 đã vận chuyển tới 400 tấn. Các thỏi vàng được bốc xếp tại bến cảng ở New York, vượt Đại Tây Dương để cập bến các cảng của Pháp, sau đó được chuyển về cất giữ tại các kho tiền của Ngân hàng Trung ương Pháp (Banque de France) ở Paris.

Vận tải đường hàng không (được đẩy mạnh từ cuối năm 1964/đầu năm 1965): Các máy bay của hãng Air France (bao gồm cả máy bay chở khách và máy bay chở hàng của Boeing) đã thực hiện việc vận chuyển vàng từ New York (từ sân bay JFK đến Orly) và đặc biệt là từ London. Mỗi chuyến bay chuyên chở xấp xỉ 30 tấn. Chỉ riêng trong giai đoạn 1965–1966, đã có 35 chuyến bay khởi hành từ New York và 94 chuyến bay từ London, qua đó vận chuyển tổng cộng 1.175 tấn vàng từ Vương quốc Anh trong khoảng thời gian này. Phương thức vận tải đường hàng không trở nên khả thi và được sử dụng rộng rãi hơn một khi các vấn đề liên quan đến bảo hiểm cho vận tải đường biển được giải quyết thỏa đáng, hoặc khi tính cấp bách của việc vận chuyển gia tăng.

Toàn bộ chiến dịch đã huy động 44 chuyến tàu và 129 chuyến bay. Tổng chi phí cho một phần lớn số lượng vàng (khoảng 2.934 tấn) ước tính vào khoảng 4,2 triệu đô la. Quá trình hồi hương vàng được đẩy nhanh sau cuộc khủng hoảng đồng bảng Anh năm 1964 (vốn làm gia tăng lo ngại về một đợt phá giá tiền tệ trên diện rộng), và sau cuộc họp báo tháng 2 năm 1965 của Tổng thống de Gaulle, trong đó ông công khai chủ trương quay trở lại áp dụng chế độ bản vị vàng thuần túy cho các hoạt động thanh toán quốc tế. Đến năm 1966, khoảng 90% lượng vàng dự trữ của Pháp đã được lưu giữ ngay tại Paris.

Trong giai đoạn này, Pháp vẫn tiếp tục thực hiện việc chuyển đổi lượng dự trữ bằng đồng đô la sang vàng tại Bộ Tài chính Hoa Kỳ và Cục Dự trữ Liên bang (Fed), chẳng hạn như thông qua các đợt mua định kỳ hàng tháng, cộng thêm những đợt chuyển đổi đặc biệt với quy mô lớn, trị giá từ 150 đến 300 triệu đô la, sau đó trực tiếp vận chuyển số vàng thỏi này về nước.

Đây là một phần trong chiến lược "ngoại giao vàng" rộng lớn hơn của Pháp, diễn ra trong bối cảnh lượng dự trữ vàng của Hoa Kỳ đang sụt giảm mạnh (từ mức hơn 20.000 tấn vào cuối thập niên 1950 xuống dưới 10.000 tấn vào cuối thập niên 1960). Chiến dịch này đã góp phần tạo nên những áp lực dẫn đến sự sụp đổ của "Quỹ Vàng London" (London Gold Pool) vào năm 1968, và đỉnh điểm là quyết định của Tổng thống Nixon vào ngày 15 tháng 8 năm 1971 về việc đóng cửa "cửa sổ vàng" (chấm dứt khả năng chuyển đổi trực tiếp đồng đô la sang vàng). Đã xuất hiện nhiều đồn đoán (đôi khi bị phóng đại trong các câu chuyện đại chúng) về sự tham gia của Hải quân Pháp, chẳng hạn như việc huy động các tàu tuần dương kiểu như chiếc Colbert, tuy nhiên, trên thực tế, toàn bộ chiến dịch này lại hoàn toàn dựa vào các phương tiện vận tải đường biển và đường hàng không thương mại nhằm đảm bảo tính bí mật và kín đáo.

Trong những thập niên gần đây, Pháp đã bí mật hồi hương số vàng còn lại đang được lưu giữ ở nước ngoài (chủ yếu từ London) trong khoảng thời gian từ năm 2013 đến 2016 (với khối lượng khoảng 221 tấn); sau đó, toàn bộ số vàng tiền tệ của quốc gia này (khi đó vào khoảng 2.435 tấn) đều được cất giữ an toàn trong hầm chứa kiên cố mang tên “La Souterraine” của Ngân hàng Trung ương Pháp (Banque de France) tại Paris. Cho đến những năm gần đây, vẫn còn một phần nhỏ số vàng còn sót lại (khoảng 129 tấn, tương đương ~5%) trên danh nghĩa vẫn gắn liền với số vàng đang được lưu giữ tại New York; vào giai đoạn 2025–2026, Ngân hàng Trung ương Pháp đã thực hiện một biện pháp nâng cấp bằng cách bán đi những thỏi vàng cũ tại New York và mua vào những thỏi vàng hiện đại, đạt chuẩn LBMA ngay tại Paris—qua đó thực chất đã hoàn tất nốt phần “hồi hương” cuối cùng mà không cần phải vận chuyển vật lý những thỏi vàng cũ về nước. Động thái này đã mang lại một khoản lợi nhuận vốn lớn và mang tính một lần (khoảng 13 tỷ euro) nhờ vào mức giá vàng đang ở mức cao, đồng thời vẫn giữ cho tổng khối lượng dự trữ vàng của quốc gia không thay đổi, duy trì ở mức khoảng 2.437 tấn.

Sự kiện diễn ra vào thập niên 1960 vẫn được xem là ví dụ lịch sử kinh điển về việc Pháp khẳng định chủ quyền tiền tệ thông qua hành động trực tiếp thu hồi số vàng của mình từ Hoa Kỳ. Sự kiện này đã làm nổi bật những căng thẳng tồn tại trong hệ thống tài chính xoay quanh đồng đô la, đồng thời đóng vai trò như một bước đi mang tính phòng vệ nhằm đối phó với những rủi ro được nhận định là xuất phát từ sự thống trị về mặt tài chính của Hoa Kỳ.

Khi xưa, một lượng vàng ăn $35, nay một lượng vàng ăn trên $5,000. Nếu tổng thống De Gaulle không biết vụ lạm phát tại pháp thời ông ta làm tổng thống, mà cứ để yên vàng bên Mỹ là ngọng rồi. Lúc tổng thống Nixon kêu không sử dụng tiền mỹ kim đổi vàng nữa. Thì thiên hạ kêu vậy thì chúng em đòi vàng lại thì bác Nixon mới sai ông Kissinger qua Trung Đông thương lượng để mấy ông hoàng ả rập bắt khách hàng phải trả bằng đồng đô la thì họ mới chịu bán. 

Thế là thiên hạ phải kêu ông mỹ đổi đô la cho họ để họ mua dầu hoả. người Mỹ in tiền đưa cho họ mua dầu hoả và mỹ là cha thiên hạ, cứ xào cho đã rồi lấy máy photocopy để in ra tiền nữa để mua đồ thiên hạ. Cho nên một lượng vàng từ $35 mà đến 80 năm sau lên trên $5,000.

Mấy xứ kia họ đâu thuộc loại ngu lâu dốt bền như mình nên họ to nhỏ với nhau kêu tụi mình mua bán với nhau không cần đến tiền đô la. Mày bán dầu cho tao thì tao đưa lại quần áo madze in Trung Cộng, hay gà cà ri madze in ấn Độ. Họ buồn đời ra đời BRICS. Anh Mỹ thấy vậy thì ngại đời Kiều pHong nên cho máy bay vào Venezuela bắt cóc anh Maduro rồi bây giờ đánh bom anh chàng thà chết không hề lui Ba Tư, lái thảm không lái đi bỏ bom khắp nơi, cấm không cho tàu qua eo biển Hormutz.

Thế là anh Ấn Độ kêu thiếp nào có ý phản bội chàng, quay về nấu cà ri cho anh mỹ chấm hamburger. Họ kêu ca bom nguyên tử này nọ nhưng trên thực tế là Pedro-dollar. Họ sợ thiên hạ chê dô-la nên đánh nhau, bỏ bom, cho Ba Tư kêu chận đường cho tàu ra vô eo biển Hormtz là khiến mấy anh ba tàu lo ngại dầu hoả khan hiếm thì kinh tế lên như diều đứt dây thung.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen

Nguyễn Hoàng Sơn 

Đơn xin học một thời

 Đơn xin học một thời

Tuần này đi trên tàu thì nhận được tin nhắn qua mạng của một ông thần kiến trúc sư ở Sàigòn mà mình chưa bao giờ gặp mặt, gửi cho một lô hình ảnh nhưng chưa dám mở vì đi trên tàu ở ngoài hải phận quốc tế nên dùng GigSky để có internet qua vệ tinh, ít dữ liệu vì mua có 3 gig nhưng phải liên lạc với thằng con nhiều nên để dành khi nào về nhà có internet hay hải phận Hoa Kỳ thì tha hồ mở. Sáng nay, mình nhớ sực đến vụ này vì thấy anh chàng chụp ảnh thằng con ở Đà Lạt, đăng trên mạng. Và nói về kiến trúc sư nào đó đã thiết kế lại khu Hoà bÌnh Đà Lạt xưa, sau khi Chợ Cây (chợ cũ) được dời xuống Chợ Mới (Tân Thị).

Mở ra xem thì cũng mất thời gian vì có đến 17 tấm ảnh. Xem ảnh thì mình thất kinh. Lý do là mấy tấm ảnh chụp hồ sơ du học của mình năm 1974, có đóng dấu đỏ là bản sao. Bằng cấp tú tài, trung học, giấy chứng nhận của đại học Roubaix, giấy bảo lãnh của một ông tây, quen cậu Mạnh, con ông bà Phúng, nuôi mẹ mình khi vào Đà Lạt năm 15 tuổi. Ông tây, chủ một nhà quàn, ở Pre Saint Gervais, ngoại ô Paris, cạnh Pantin, lo việc tang lễ, chôn người chết, nhận cho mình ăn ở khi sang Pháp nên có ký “certificat d’ hébergement”. Ông tây tên là Jean Boiteux, có người con trai tên Louis sau này tiếp tục cơ nghiệp của ông ta, phát triển thêm 5 cái nhà quàn ở Pháp. Về pháp năm kia buồn đời, mình mò trên mạng thì khám phá ra vụ này, nhưng email thì chả thấy hồi âm, dám Louis đã chết. Mình có liên lạc được với chị gái ông ta, khi qua Tây, nay sống ở Nice gần Villefranche nhưng quên hỏi tin tức về ông bố và bà mẹ. Họ qua đời khi mình còn ở âu châu. Khi mình sang Pháp thì lúc đầu ông ta cho mình ở một căn phòng tỏng một căn nhà, có 2 phòng, phòng của em gái ông ta ở, và một phòng ở dưới nhà cho mình mà họ sắp đập phá. Đến hè thì mình đi Mantes La Jolie làm cu-li cho tây thì họ bắt đầu đập phá, nên khi trở lại đi học ở Paris thì mướn phòng ô-sin của gia đình Cayla.

Mình chả biết gì, chỉ thấy lâu lâu có người gửi cho mình tin tức, tài liệu xưa về Đà Lạt, hay hình ảnh Đà Lạt xưa. Có người ở Đà Lạt vào kho lưu trữ Đà Lạt, nghe nói ở ngay biệt thự bà Nhu khi xưa. Rồi tìm tài liệu gửi cho mình đọc hay hình ảnh cực xưa. Mình có đọc lâu rồi đặc khảo Đà Lạt, không nhớ ai gửi, hình như kiến trúc sư Trần Công Hoà. Nhờ đó mình mới có thêm tài liệu về Đà Lạt, rồi từ từ mình chắp nối các dữ liệu mới thấy lại một Đà Lạt xưa, từ khi được người Pháp khám phá, và cho thiết lập một vùng nghỉ dưỡng cho quân đội pháp và các công chức thuộc địa,… năm nay về thăm bà cụ, chắc mình cố gắng ở lâu hơn để tìm mấy người này cảm ơn.

Nhìn lại hai chữ ký của ông cụ và bà cụ, rất cảm động

Nói cho ngay là số mình hên vì nhìn hai tờ giấy “certificat d’hébergement” do cậu Mạnh gửi về và có nạp một bản thị thực chữ ký, có tem ngoại giao tại toà đại sứ Việt Nam Cộng Hoà tại Pháp, thì bộ giáo dục, nha du học Việt Nam Cộng Hoà chứng nhận và “ certificat d’inscription” của viện kỹ thuật Roubaix do cậu Nghị, con ông bà Đàng, tiệm Long Hưng số 9 Duy Tân, nộp đơn dùm mình. Thấy có mấy con tem ngoại giao mà cậu Mạnh phải trả cho toà đại sứ Việt Nam Cộng Hoà tại Paris trước khi gửi về cho mình, do ông Mạc Giao, sứ thần của Việt Nam Cộng Hoà tại Paris. Ông này mình có gặp khi đến toà đại sứ lần đầu tiên để trình diện. Ông ta nói gì đó về quốc gia này nọ nhưng dạo đó còn bé nên chả hiểu gì cả. Mới sang tây nên đầu óc còn đang lo giấy tờ như Permis de séjour (thẻ cư trú), công ăn việc làm vì đã trễ hạn đi học. Bên tây họ học từ đầu năm như ở Việt Nam, không như Hoa Kỳ theo khoá. Ông ta nói mỗi năm, phải báo cáo cho ông ta về học hành này nọ. Ai ngờ, Việt Nam Cộng Hoà banh ta lông nên mình không bao giờ gặp lại.

Dạo đó, mất cả tuần thư từ Paris mới đến Đà Lạt. Mình nhận được giấy tờ thì chạy về Sàigòn nộp đơn. Mình nhớ xem dấu tem của hồi đó thì đâu 2, 3 ngày trước khi bưu điện pháp đình công suốt mấy tháng trời. Nghe nói mấy người xin đi Pháp dạo ấy kẹt giấy tờ vì không gửi thư được qua tây cũng như từ tây về ta. Nghị định cuối cùng của nha du học Việt Nam Cộng Hoà có tên mình, Hùng Con Cua, thằng Nguyên, và 4 chị em họ Chử. Hú vía! Trường Văn Học dạo có tổng cộng 7 người đi du học. Kinh tha hồ, thầy CBA, quảng cáo cho trường Văn Học nhưng ngắn ngủi vì mấy tháng sau là Việt Cộng vô, tan hàng. Cho thấy số mình cực hên. Suốt cuộc đời chỉ gặp may mắn và người lạ giúp đỡ.

Bằng trung học tây

Ngồi xem lại hồ sơ xin du học thấy cảm động, và cảm ơn ông thần người Sàigòn đã bỏ công đi tìm hồ sơ của mình tại trung tâm lưu trữ Sàigòn, dù chả quen biết gì cả. Cảm động nhất là tờ giấy cam kết của ông bà cụ, không xin chuyển ngân, hy sinh đời bố mẹ củng cố đời con. Kinh nhất là danh sách 10 người em, lúc đó bà cụ có mang cô em út, sinh sau khi mình đi tây 2 tuần thì phải. Gần 20 năm sau mình về Đà Lạt, mới gặp lần đầu 2 cô em gái sinh sau khi mình đi tây. May ông cụ bị đi tù nếu không chắc thêm 1 tá nữa.

Có tờ giấy do mình ký tên kêu đi tây có 5 năm học rồi về phục vụ quốc gia. Ai ngờ mấy tháng sau, Việt Nam Cộng Hoà banh ta lông nên không có ngày về luôn. 20 năm sau mới trở về một nước khác, phải xin chiếu khán đủ trò.

Có tờ giấy kê khai số nghị định, có tên mình trong danh sách nên nhớ đến Hùng Con Cua, con tiệm thuốc Thiên An Đường với huy hiệu 2 con cua, đường Duy Tân, góc Trương Vĩnh Ký. Hắn học Sàigòn, cũng xin đi du học ở Gia-nã-đại. Khi thấy có nghị định cuối cùng, danh sách sinh viên được đi du học, hắn gửi cho mình. Thấy tên thằng Nguyên nên mình báo cho gia đình nó biết luôn. Nhưng cũng châm lắm. Ông đưa thư, đến nhà bỏ lá thư dưới khe cửa rồi mấy đứa em lấy chơi sao đó lại lọt dưới ghế sofa ở phòng khách. Buồn đời, mình đi học về thì có đứa em ra mách là mấy người chơi sao rớt dưới ghế. Hú vía! Nếu không thì cũng chả biết có tên đi phép đi du học, đợi tháng 3 gãy súng đến rồi di tản.

Hôm sau, mình về Sàigòn, vào nha du học ở đường Lê Qúy Đôn nếu mình không lầm. Sau đó, chạy qua bộ Nội Vụ. Nhờ Đào Văn Qúy học ở đại học Sàigòn chở đến. Mất nguyên một ngày ở trong bộ nội vụ. Sau này mới giác ngộ cách mạng, lý do mình vào trước nhất mà lại ra cuối cùng. Mình ngồi đợi rồi thấy thiên hạ dẫn con vào nói chi rồi dúi và tay họ tiền rồi được qua mặt mình đi vào các văn phòng. Cuối cùng gần hết giờ thì họ mới cho mình vào phòng đợi. Có ông kia dẫn thằng con vào rồi được người dẫn vào giới thiệu sau đó thấy ông ta đưa phong bì hữu nghị cho ông ngồi ký sổ thông hành.

Lúc đó mình tuy là nông dân, ngu ngu nhưng đột phá tư duy, giác ngộ cách mạng là phải mớm tiền thì vào sớm còn không thì đợi như nông dân. Đến khi hai cha con dẫn nhau ra về thì tên ngồi ký sổ thông hành, kêu hết giờ làm việc, về đi mai lại khiến mình đứng tim, kêu ớ ớ ớ. Mình bắt đầu học tính bà cụ mình, giả ngu lâu dốt bền, kêu cháu đợi lâu quá, cả ngày chưa ăn gì từ sáng tới giờ, muốn xỉu đi xỉu lại. Hết tiền ăn, chỉ còn mấy trăm mai đi đường. Bác làm ơn giúp cháu này nọ. Hắn có lẻ cả ngày nhận không biết bao nhiêu phong bì cua r ấy người không xếp hàng mà đi thẳng lên lầu nên buồn đời kêu đưa hồ sơ đây xem. Đi tây à? Dạ vâng. Được. Thế là hắn lấy con dấu to đùng ra đóng cái rầm, rồi ký cái rẹt rồi đưa cho mình. Mình kêu cháu đội ơn bác suốt cuộc đời làm thân nông dân này.

Lòng mình lâng lâng như máy bay lên thẳng quên cả đói. Từ 7 giờ sáng thằng Quý chở đến đây, nó đợi ở ngoài, không dám đi đâu. Sợ mình ngu lâu dốt bền, bị lạc khi xong việc. Dạo đó đâu có điện thoại. Nó đói meo râu nên chửi thề. Tại sao mày không báo cho tao biết là chừng nào ra. Mình kêu tao có biết gì đâu, họ bảo đợi thì ngồi đợi, từ lầu 1 rồi từ từ lết lầu 2. Mắc đái cũng không dám đi, sợ người ta kêu lại hụt phiên mình. Còn người đến sau cứ lần lượt đi qua mặt mình, mặt cứ vươn lên như thầm hỏi biết bố mày là ai không.

Mình xin lỗi, chở tao ra toà lãnh sự pháp. Vào đây, có tên Việt Nam, thư ký hay long tong nào xổ một tràn tiếng tây khiến mình ngất ngư. Cũng phải lép tép lại vài câu tiếng tây tiếng u. Hắn kêu đưa hồ sơ đây, rồi nhìn mặt nông dân của mình như thầm hỏi mi ăn chi mà ngu rứa, vậy mà Việt Nam Cộng Hoà cũng cho mày đi du học. Rồi hắn đem sổ thông hành của mình đi đâu, quay lại với sổ thông hành với chữ ký của ông tây nào rồi phán “bonne chance”khiến mình nức nở kêu mẹt-xi bố cu. Cầm sổ thông hành, có chiếu khán của tây thực dân, mình kêu thằng Quý chở mình đi đến công ty hành không Air France, mà lần trước về, thằng Đa đạp xe đạp chở mình đi ngang đây. Mở cửa bước vô, thấy mấy cô đẹp như tây, hỏi giá cả ngày giờ chuyến đi sắp tới xong xuôi để mai về Đà Lạt báo ông bà cụ.

Ra xe của thằng Quý, kêu đi ăn. Để dành tiền đi xe đò ngày mai về Đà Lạt, còn bao nhiêu mời nó đi ăn cơm tấm. Ngồi viết đây mới thương thằng Quý. Tên này học giỏi lắm. Hắn đậu tú tài tây hạng Assez-Bien, là thuộc hạng giỏi rồi. Bố nó có xe đò chạy Đà Lạt Di-Linh, sơn màu vàng, chắc để Việt Cộng không bắn tẻ. Hắn cũng muốn đi du học lắm nhưng không may mắn như mình, bố mẹ nó mới mua nhà ở cư xá thanh đa ở Sàigòn và chiếc xe chở hành khách Đà Lạt-Di Linh. Sau này Việt Cộng vô thì hắn đi chăn bò, chăn ngựa chi đó, bị ngựa đá nên đầu óc hơi lộn xộn. Lần đầu mình về Đà Lạt có gặp anh bạn này, nhà ở Tăng Bạt Hổ, cạnh Nguyệt Vọng Lầu và nhà Xí Rổ, du đảng một thời Đà Lạt. Khi xưa mình tập nhu đạo với anh SƠn, anh của hắn, với cậu Ân dạy trong Adran và buổi sáng thì tập với anh Minh, rể ông Xu Huệ ở Ngã Ba CHùa. Sau này về Sàigòn học đại học, không nhớ học gì, hình như bố mẹ mua cho căn nhà ở cư xá Thanh Đa nên đậu tú tài xong Quý về Sàigòn học Khoa Học, ở với anh Sơn.

Hôm ấy là ngày 23 tháng 12 năm 1974. Hôm sau mình ra Hàng Xanh, đón xe đò về Đà Lạt. Chiều đó, mình rủ mấy tên bạn đi ăn chè Mây Hồng thì khám phá ra, mấy người bạn mình nghĩ là thân, thay vì mừng cho mình, họ có vẻ ganh tị. Đó là bài học đầu tiên của mình về bạn bè. Chả có thằng nào mừng cho mình cả. Nên sau này mình ít nghe lời mấy người bạn khi làm việc gì, vì ho bàn ra ít tên mào bàn vô. Sau ông cụ về Sàigòn, mua vé máy bay cho mình. 2 tuần sau là mình đi tây.

Thằng Nguyên cũng nóng lòng vì đơn của nó xin chiếu khán đi Gia-nã-đại lâu lắc. Mình rủ nó lên Giáo Hoàng Học Viện để chào cha Louis Leahy, gốc Gia-nã-đại. Ông cha này, mình quen khi đi tắm hồ ở đạp Đa Thiện. Mình thì tập bơi lơi bơi uống nước no đầy bụng trừ cơm mà ông cha này chơi kiểu linh mục, bơi ra giữa hồ rồi nằm như chúa Giê Su bị đóng đinh trên thánh giá, bất động khiến mình tò mò nên khi ông ta vào bờ, ngồi phơi quần xà lỏn, mình mới mon men đến khạc vài câu anh ngữ, kiểu i-ét-eo. Gút mo-ning. Thế là ông ta trả lời một lèo mình nghe chữ được chữ không. Ông ta ngạc nhiên là gặp một tên nông dân biết khạc tiếng ăng lê. Hỏi ra mới biết là ông cha dạy ở Giáo Hoàng Học Viện.

Hỏi mình biết Số 6 không, mình nói sơ sơ. Ông ta rủ mai đi picnic trên đó chơi. Mình nhất trí vì muốn thực tập tiếng anh với tây. Đi học anh văn ở hội việt mỹ toàn mít a-nam dạy không. Có ông người huế nói tiếng anh với giọng mắm ruốc, kêu số nhiều tiếng anh là thêm “s” hay “es” như Shoe thì số nhiều là Shoes. Nhưng có nhiều từ khi đổi số nhiều thì khác biệt như “oanh thút (one tooth, cái răng) thì khi số nhiều như thu thít (two teeth, 2 cái răng) hay “oanh phút (one foot, một bàn chân) số nhiều là thu phịt (two feet, 2 cái chân)”. Rồi ông lập lại bằng giọng Huế để cả lớp đánh vần theo oanh thút thu thít, oanh phút thu thít, nói như rứa mới là in-lít. Khiến mình bị ảnh hưởng nên nay nói tiếng anh có giọng mắm ruốc. Chán Mớ Đời 

Hôm sau đúng hẹn mình chạy qua Giáo Hoàng hỌc VIện với thằng Nguyên. Tên này xin đi du học bên Gia-nã-đại nên cũng muốn tập đàm thoại tiếng ăn-lê, rồi chạy theo ông cha lên số 6. Càng chạy xa thành phố mình càng rung vì khu vực này chưa bao giờ dám bò lên đây vì nằm vùng. Sợ họ buồn đời, ra kêu mình đi theo họ học làm cách mạng là Chán Mớ Đời.

Đến nơi, ông cha lấy một hộp to đùng ra, có dao nĩa, bú xua la mua. Nhà bếp bới chi đó không nhớ, còn mình và thằng Nguyên thì mỗi thằng khúc bánh mì thịt mua ở cạnh tiệm Kim Linh, ngay bên hông rạp Ngọc Hiệp. Ăn xong thấy ông ta lấy một chai rượu ra uống cái ực còn mình và thằng Nguyên ngồi ngáp ruồi. Khi xưa có biết đi dã ngoại là cái gì. Ông cha mới đề xuất một kiến nghị, mỗi tuần ngày thứ 4, từ 2 giờ đến 3 giờ, mình đến giáo hoàng học viện, gặp cha rồi tập đàm thoại. Mình nói tiếng anh hay tiếng tây trong 30 phút sau đó 30 phút đàm thoại bằng tiếng việt. Mình nhất trí.

Cuộc tập đàm thoại này kéo dài độ 8 tháng thì mình lên chào cha để đi tây. Cha hỏi thằng Nguyên sao không đi. Nó kêu giấy tờ chưa xong với toà đại sư Gia-nã-đại vì ở Tân Gia Ba nên thư từ khó khăn. Ông cha kêu để tao viết thư cho, và kêu thằng Nguyên làm bản sao hồ sơ của nó rồi đưa cho cha. Ông ta viết thư cho toà đại sứ Gia-nã-đại. 3 tuần lễ sau khi mình đến Pháp thì nhận thư thằng Nguyên, kêu tao đã đến Ottawa rồi. Nhờ ông cha Leahy viết thư nên toà đại sứ cấp chiếu khán. Kinh. Chơi với sơn đen cũng dính thêm cái may trong cuộc đời.

Trong mấy người bạn mình quen ở Đà Lạt, Đào Văn Qúy và Phạm Thành Nguyên là 2 người hiền nhất. Rất tốt với mình nhất. 10 năm sau mình đi du lịch qua Hoa Kỳ, rồi bay qua Ottawa thăm hắn và gia đình. Gia đình hắn di tản năm 1975. Anh hắn tên Nam, du học trước mình đâu 3, 4 năm, có viết thư cho mình khi Sàigòn mất là nên qua Gia-nã-đại sinh sống, có gia đình hắn giúp đỡ nhưng Gia-nã-đại không nhận mình. Họ không cần nông dân. Chán Mớ Đời 

10 năm gặp lại thì hắn đã tay bế tay bồng, còn mình vẫn lang thang một đời phiêu lãng, từ Paris qua Ý Đại Lợi, rồi Thuỵ Sĩ. Thuỵ sĩ lại bay vòng vòng từ Basel đến Zủrich rồi đến Geneva trong 2 năm trời. Sau đó lại qua Anh quốc. Sau này lấy vợ ở Cali, cứ hai năm thì vợ chồng hắn bay qua Cali ở nhà mình cả tuần để đi ăn cơm việt. Lần chót là hắn rủ gia đình mình đi viếng thác Niagara, ngay biên giới Gia-nã-đại và Hoa Kỳ. Cũng đâu, 10 năm sau, đang ngồi ghế kéo lên núi trượt tuyết với đồng chí gái thì nhận điện thoại của Nguyên, kêu tao có chuyện này nói với mày, không phải chuyện đùa. Tao bị ung thư giai đoạn 4. Mình nói muốn ta bay sang chơi với mày ít ngày không. Hắn kêu không. Một buổi sáng nghe điện thoại reo, bên kia đường dây vợ hắn khóc.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn